Strona główna » Projekty » Archiwum projektów

Profesjonalny pracownik socjalny (projekt zakończony)

Profesjonalny pracownik socjalny – profesjonalne działanie na rzecz osób wykluczonych.

 

Wiosną br. Instytut Rozwoju Służb Społecznych wraz z Biurem Polityki Społecznej Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy przeprowadził badania wśród warszawskich pracowników socjalnych. Projekt zakończyła konferencja – prezentacja wyników badań, która odbyła się 23.09.2011 r. w  Warszawie. /przeczytaj raport/

Projekt miał charakter badawczo-szkoleniowy. Jego celem było wzmocnienie kadry zatrudnionej w ośrodkach pomocy społecznej w Warszawie, co ma przyczynić się  do profesjonalizacji i podniesienia jakości pracy z podopiecznymi ośrodków pomocy społecznej. Zrealizowany projekt był finansowany ze środków POKL, priorytet VII „Promocja integracji społecznej”, Działanie 7.2. „Przeciwdziałanie wykluczeniu i wzmocnienie sektora ekonomii społecznej”. Pomysłodawczynią projektu była Marta Sokołowska (IRSS).

Raport z badań – kliknij tutaj

Ze względu na cel, jakim była poprawa jakości pracy i wsparcia udzielanego przez ośrodki pomocy społecznej zakładano, iż badania staną się punktem wyjścia do wskazania szans i zagrożeń związanych z funkcjonowaniem stołecznych ośrodków pomocy społecznej oraz pozwolą zidentyfikować najważniejsze, wskazane przez pracowników socjalnych, czynniki mające wpływ na jakość świadczonej przez nich pomocy środowiskowej.

Część pierwsza projektu – raport z badań obejmuje: diagnozę organizacji warunków pracy i zasobów stołecznych ośrodków pomocy społecznej (merytorycznych, lokalowych, finansowych); badanie opinii, potrzeb i oczekiwań beneficjentów korzystających z pomocy społecznej oraz badanie opinii dyrektorów i pracowników socjalnych warszawskich ośrodków pomocy społecznej.

Wnioski przedstawione w raporcie zostały sformułowane na podstawie wyników ankiety pocztowej skierowanej do 18 stołecznych ośrodków pomocy społecznej, wywiadu strukturalizowanego z 366 beneficjentami pomocy społecznej oraz dyskusji moderowanej przeprowadzonej wśród dyrektorów ośrodków pomocy społecznej i 162 terenowych pracowników socjalnych.

Podczas spotkań z pracownikami socjalnymi dyskutowano na temat: predyspozycji i kwalifikacji zawodowych niezbędnych w pracy pracownika socjalnego, dominujących problemach zawodowych, czynników sprzyjających i zagrażających rozwojowi ich umiejętności zawodowych, jakości i dostępności systemu wsparcia pracowników socjalnych w ośrodkach pomocy społecznej, współpracy wewnątrz oraz międzyinstytucjonalnej.

Mimo iż wszyscy badani podkreślają satysfakcję, jaką przynosi im wykonywana praca oraz poczucie ważności wykonywanego zawodu, wskazują także na grupy czynników utrudniających rzetelne wykonywanie obowiązków pracownika socjalnego. Problemy wskazywane przez badanych wiążą się zarówno z czynnikami wewnętrznymi dotyczącymi struktury ośrodka pomocy społecznej, stylu zarządzania i organizacji pracy w ośrodkach pomocy społecznej, ale także odnoszą się do czynników zewnętrznych wobec ośrodków pomocy społecznej, wynikających m. in. z relacji władzy i kwestii autonomii (decyzyjności) ośrodka pomocy społecznej, konstrukcji przepisów prawnych, braku ustawy regulującej zawód pracownika socjalnego, braku lub niedostatecznej współpracy z innymi instytucjami, niewystarczających środków finansowych pozostających w dyspozycji ośrodków pomocy społecznej oraz medialnej presji wywieranej na ośrodki pomocy społecznej, która służy często nagłośnieniu jedynie dramatycznych, skrajnych, jednostkowych przypadków.

Wśród ważniejszych problemów, pracownicy socjalni wymieniają nadmiernie rozbudowaną biurokrację. Liczne obowiązki biurowe nie tylko ograniczają czas, jaki pozostaje na bezpośrednią pracę z klientem, ale obniżają skuteczność podejmowanych działań, zwłaszcza tych, które wymagają natychmiastowego działania. Badani pracownicy socjalni mówią o „papierologii” i przesuwaniu akcentów w pracy pracownika socjalnego z wykonywania pracy środowiskowej w kierunku pełnienia funkcji urzędnika gromadzącego dokumentację. Przyczynia się to również do utrwalania w społeczeństwie i wśród przedstawicieli innych służb społecznych błędnego przekonania na temat pracy i obowiązków pracownika socjalnego, co nie podnosi niskiego już, zdaniem badanych, prestiżu zawodu. Istotne w tym kontekście wydaje się również poczucie badanych dotyczące niewystarczającego wsparcia ze strony przełożonych, jak również powszechnego zapewnienia pracownikom dostępu do superwizji.

Obciążenie pracą wiąże się również ze zbyt dużą liczbą środowisk przypadającą na jednego pracownika socjalnego. Dla połowy badanych pracowników jest to, co najmniej 80 środowisk lub więcej. Zbyt duża liczba środowisk uniemożliwia rzetelną i skuteczną pomoc. Zwłaszcza, iż ostatnie lata przyniosły dużą zmianę. Do ośrodków coraz częściej zgłaszają się osoby, których problemem jest nie tyle trudna sytuacja materialna, co często bardzo złożone problemy rodzinne czy wychowawcze.  Rozwiązywanie takich problemów wymaga z kolei współdziałania różnych instytucji, różnych służb, a tego, zdaniem badanych, bardzo brakuje. Potrzebne są interdyscyplinarne szkolenia, które nie tylko dostarczą wiedzy na temat zadań i obowiązków różnych instytucji, możliwości wymiany doświadczeń, ale przede wszystkim pozwolą wypracować sieć kontaktów, współpracy między instytucjami. Według opinii badanych, obecnie ośrodki pomocy społecznej są traktowane przez inne instytucje jak „worki bez dna”, którym zleca się wszystko to, co nie mieści się w obowiązkach tychże instytucji.

Wyniki badań, poza dostarczeniem istotnej wiedzy diagnostycznej ukazującej specyfikę środowiskowej pracy socjalnej, stały się podstawą do realizacji drugiej, zasadniczej, części projektu – opracowania cyklu warsztatowo-szkoleniowego. Szkolenia skierowane zostały zarówno do dyrektorów, ale przede wszystkim do terenowych pracowników socjalnych i kierowników działów pomocy środowiskowej. Wzięło w nich udział 98 pracowników warszawskich ośrodków pomocy społecznej.